Γράφει ο ΑΝΤΩΝΗΣ ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ
email:akoliastsos@gmail.com
Στα πρόσφατα μέτρα ανακούφισης, η κυβέρνηση συμπεριέλαβε στους δικαιούχους του επιδόματος των 300€ συνταξιούχους που πληρούν ορισμένα ηλικιακά, περιουσιακά και εισοδηματικά κριτήρια.
Ωστόσο, πέρα από τον κοινωνικό και ανταποδοτικό χαρακτήρα του μέτρου, ανακύπτει ένα κρίσιμο ζήτημα δικαιοσύνης και συνταγματικής τάξης.
Ειδικότερα, προκαλεί εύλογο προβληματισμό το γεγονός ότι αποκλείονται συνταξιούχοι κάτω των 65 ετών, παρότι το ίδιο το κράτος έχει αναγνωρίσει σε αυτούς πλήρες συνταξιοδοτικό δικαίωμα σε μικρότερη ηλικία και πληρούν όλα τα υπόλοιπα κριτήρια επιδότησης.
Ο αποκλεισμός αυτός καθίσταται ακόμη πιο προβληματικός όταν αφορά πρόσωπα που βρίσκονται μόλις λίγους μήνες πριν τη συμπλήρωση του τεθέντος ηλικιακού ορίου.
Κατ’ αρχήν η διάκριση αυτή προσκρούει στην αρχή της ισότητας, όπως κατοχυρώνεται στο άρθρο 4 παρ. 1 του Συντάγματος, σύμφωνα με την οποία «οι Έλληνες είναι ίσοι ενώπιον του νόμου». Η αρχή αυτή δεν επιβάλλει μόνο την τυπική ίση μεταχείριση, αλλά και την ουσιαστική. Δηλαδή: οι όμοιες καταστάσεις(σ σ, όλοι οι συνταξιούχοι που πληρούν τα υπόλοιπα κριτήρια του δικαιούχου του επιδόματος των 300€) πρέπει να αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο, εκτός αν συντρέχει αντικειμενικός και εύλογος λόγος διαφοροποίησης[σ σ, πχ θίγεται το δημόσιο συμφέρον(*)].
Στην προκειμένη περίπτωση, οι συνταξιούχοι —ανεξαρτήτως ηλικίας— αποτελούν μία ενιαία κατηγορία πολιτών, καθώς έχουν εξέλθει της ενεργού εργασίας και εξαρτώνται από τη σύνταξή τους. Η ηλικία, από μόνη της, δεν συνιστά επαρκές κριτήριο διαφοροποίησης, ιδίως όταν το ίδιο το κράτος έχει ήδη αποδεχθεί ότι η συνταξιοδότηση μπορεί να επέλθει πριν τα 65. Κατά συνέπεια, ο αποκλεισμός των νεότερων συνταξιούχων συνιστά «διαφορετική μεταχείριση όμοιων καταστάσεων», γεγονός που γεννά αδικία και θέτει ζήτημα αντισυνταγματικότητας.
Η αδικία αυτή γίνεται ακόμη πιο εμφανής σε συγκεκριμένα παραδείγματα. Έτσι ο συνταξιούχος ηλικίας 65 ετών με μηνιαία σύνταξη 2.500€ δικαιούται το επίδομα των 300€, ενώ ο συνταξιούχος χηρείας, ηλικίας λίγους μήνες μικρότερης των 65, με σύνταξη μόλις 490€ μηνιαίως, αποκλείεται. Η άνιση αυτή μεταχείριση όχι μόνο αντιστρατεύεται την κοινή λογική περί κοινωνικής δικαιοσύνης, αλλά υπονομεύει και την εμπιστοσύνη των πολιτών προς την έννομη τάξη.
Υπό τα δεδομένα αυτά, η επέκταση του επιδόματος σε όλους τους συνταξιούχους που πληρούν τα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια δεν αποτελεί απλώς πολιτική επιλογή, αλλά και επιταγή συνταγματικής συμμόρφωσης.
Ωστόσο μια τέτοια παρέμβαση θα αποκαθιστούσε την ίση μεταχείριση και θα θεράπευε προφανείς περιπτώσεις αδικίας που δημιουργεί η υφιστάμενη ρύθμιση.
________________________________________
(*) Βέβαια εάν το δημοσιονομικό κόστος που δημιουργεί η διεύρυνση της κατηγορίας των δικαιούχων είναι απαγορευτικό, τότε όντως θα υπήρχε ισχυρός λόγος δημοσίου συμφέροντος, που θα εξαιρούσε την συζητούμενη εξαίρεση.