Τα πρόσφατα στοιχεία για τη δημογραφική εικόνα των Δήμων της Ηπείρου στο πρώτο δίμηνο του 2026 δημιουργούν μια έντονα ανησυχητική εντύπωση: δεκάδες θάνατοι και ελάχιστες — σε ορισμένες περιπτώσεις μηδενικές — γεννήσεις. Η πρώτη ανάγνωση οδηγεί εύκολα στο συμπέρασμα μιας περιοχής που συρρικνώνεται με ταχύτητα. Μόνο που αυτή η εικόνα, όσο εντυπωσιακή κι αν είναι, δεν αποτυπώνει πλήρως την πραγματικότητα.
Πίσω από τους αριθμούς κρύβεται μια κρίσιμη διοικητική παράμετρος: οι γεννήσεις καταγράφονται στον τόπο όπου συντάσσεται η ληξιαρχική πράξη, δηλαδή στον δήμο όπου λειτουργεί το μαιευτήριο ή το νοσοκομείο. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι ένα παιδί που ανήκει σε μια οικογένεια της Άρτας ή της Πρέβεζας, αν γεννηθεί στα Ιωάννινα, εγγράφεται στατιστικά στον Δήμο Ιωαννιτών.
Η συνέπεια είναι προφανής αλλά συχνά παραγνωρισμένη. Οι δήμοι που διαθέτουν νοσοκομειακές υποδομές εμφανίζονται με αυξημένο αριθμό γεννήσεων, ενώ οι υπόλοιποι καταγράφονται ως δημογραφικά “άδειοι”. Το αποτέλεσμα είναι μια άνιση και παραπλανητική αποτύπωση: όχι γιατί οι γεννήσεις δεν υπάρχουν, αλλά γιατί αποδίδονται αλλού.
Αυτό δεν αναιρεί το δημογραφικό πρόβλημα — το οποίο είναι υπαρκτό και βαθύ. Το επιτείνει, όμως, σε επίπεδο εικόνας και αντίληψης. Και όταν η εικόνα γίνεται εργαλείο πολιτικής, η στρέβλωση αποκτά πραγματικές συνέπειες. Σχεδιασμοί για υποδομές, κοινωνικές πολιτικές και κατανομή πόρων βασίζονται σε δεδομένα που δεν αντανακλούν πλήρως τη χωρική κατανομή του πληθυσμού.
Η Ήπειρος εμφανίζεται έτσι πιο “γερασμένη” και πιο “αποδυναμωμένη” από όσο είναι στην πραγματικότητα. Κοινότητες που διατηρούν οικογένειες και παιδιά, παρουσιάζονται ως δημογραφικά ανενεργές. Και το πιο ανησυχητικό: η στρεβλή αυτή εικόνα μπορεί να ενισχύσει την αίσθηση εγκατάλειψης, λειτουργώντας ως αυτοεκπληρούμενη προφητεία.
Το ζήτημα, επομένως, δεν είναι μόνο στατιστικό. Είναι θεσμικό και πολιτικό. Αν θέλουμε σοβαρή συζήτηση για το δημογραφικό, οφείλουμε πρώτα να διαχωρίσουμε τον τόπο γέννησης από τον τόπο ζωής. Να δούμε πού ζουν πραγματικά οι άνθρωποι και πού μεγαλώνουν τα παιδιά — όχι απλώς πού δηλώνονται.
